Return to Knowledge Base

Wat is een levenscyclusanalyse (LCA)?

In dit artikel leggen we uit wat een levenscyclusanalyse is. We gaan in op het doel, de scope, de inventarisatie analyse, impact beoordeling en het analytisch kader.

In dit artikel leggen we uit wat een levenscyclusanalyse (LCA) is, hoe deze werkt en waarom u deze nodig heeft. We geven ook een stukje geschiedenis en een LCA-voorbeeld.

Een LCA beoordeelt de milieueffecten van een product, proces of dienst gedurende de gehele levenscyclus. De term "levenscyclus" verwijst hier naar de belangrijkste activiteiten van de levenscyclus van een product, dienst of proces. Van de winning van grondstoffen die nodig zijn om het product te maken, de fabricage, het gebruik en het onderhoud, tot de uiteindelijke verwijdering of de recycling in een mogelijke volgende levenscyclus.

Een LCA is een kader om de vraag te beantwoorden: Welk milieueffect heeft een systeem (bv. product, dienst, proces) op de wereld? Dat is geen eenvoudige vraag om te beantwoorden, omdat er veel factoren in het spel zijn. Daarom biedt LCA een uniforme methode om milieueffecten te meten. Zo kunnen de onderdelen worden gevonden waar de milieueffecten groot zijn, de zogenaamde "hotspots". De levenscyclus van een specifiek systeem bestaat uit 5 fasen:

  1. Grondstoffen (en de winning van)
  2. Productie
  3. Transport
  4. Gebruik en onderhoud
  5. Afvalverwerking en/of doorgeven aan de volgende "cyclus".

Van wieg tot...

Er zijn verschillende scopes bij het uitvoeren van een LCA. Eén manier om de milieueffecten van een systeem te beschouwen is cradle-to-cradle, waarbij het draait om circulariteit en dus om beperking van grondstoffen (winning en productie), gebruik (energieverbruik, hulpstoffen) en verwijdering (afvalverwerking). Het gaat erom dat alle materialen die na hun leven in het ene product worden gebruikt, zonder kwaliteitsverlies nuttig kunnen worden ingezet voor een ander product.

Opties voor het levenseinde

Een tweede manier is cradle-to-grave. Hierbij begin je bij de 'wieg', namelijk de allereerste fase van de productie van een object, zoals de grondstoffen. Het meten van de impact eindigt bij het 'graf', de laatste fase van het product, zoals de verwerking van het afval.

Van wieg tot graf cyclus

Bij cradle-to-gate eindigt het meten van de impact bij de fabriekspoort, d.w.z. de fase vóór het transport naar de consument. Het is een vereenvoudigde versie omdat onder andere de gebruiksfase en de afvalfase worden uitgesloten. Dit maakt het model geschikt voor situaties waarin het doel van de LCA is om de productieketen in kaart te brengen, of wanneer gegevens nog ontbreken omdat het de ontwikkeling van een product betreft. Door de verminderde complexiteit kan de LCA ook sneller en goedkoper worden berekend. Andere modellen zijn gate-to-gate en well-to-wheel, maar die komen minder vaak voor.

Van wieg tot poort

Waarom een levenscyclusanalyse?

De informatie die een LCA oplevert, biedt de mogelijkheid om milieubewuste keuzes te maken bij het ontwerp van een product of het verdere gebruik ervan. Met als doel het milieueffect te minimaliseren. Het draagt bij aan de duurzaamheidsstrategie en marketing van een bedrijf, en kan worden gebruikt voor interne en externe communicatie.

Het uitvoeren van een LCA voorkomt het verschuiven van milieubelasting van de ene plaats naar de andere. Een besluitvormer krijgt door de LCA inzicht in het gehele systeem, in plaats van alleen informatie over één proces. Product A kan bijvoorbeeld een betere keuze lijken omdat het minder afvalwater produceert, maar omdat niet alle effecten van het systeem zijn onderzocht, wordt informatie gemist. Product B heeft minder afvalwater, maar produceert meer cradle-to-grave milieueffecten (bijvoorbeeld meer chemische emissies). Deze kennis leidt uiteindelijk tot een andere keuze. Zo ontstaat een transparante methode ter ondersteuning van geïntegreerde besluitvorming.

Lees hier meer over waarom een LCA belangrijk is.

Hoe werkt een LCA?

De methodologie van een LCA bestaat uit vier elementen en is vastgelegd in ISO 14040 en 14044. De normen van de ISO 14040-serie, Life Cycle Assessment, hebben betrekking op kwantitatieve beoordelingsmethoden voor de beoordeling van de milieuaspecten van een product of dienst in de gehele levenscyclusfase. ISO 14044 specificeert de LCA-eisen en geeft richtlijnen voor levenscyclusbeoordeling (LCA), verdeeld over vier fasen:

1. Doel en onderzoeksgebied

Het doel van een LCA is niet alleen om gegevens te verzamelen over de milieu-impact, maar ook om op basis van die gegevens beslissingen te nemen en keuzes te kunnen maken. Daarom moet het doel vooraf worden bepaald en moet er rekening gehouden worden met wie de resultaten gecommuniceerd gaan worden.

Ook moet worden bepaald ten opzichte van welke impactcategorieën het object wordt gemeten, zoals het klimaatopwarmingsvermogen, de aantasting van de ozonlaag, eco- of humaan-toxicologische effecten of de verandering in landgebruik. Verder worden de grenzen van de verschillende milieu-impacten op het object bepaald. Een voorbeeld: meten we de impact van het object op een enkel gebied of type organisme en stoppen we bij de impact op werknemers, of nemen we ook de impact op hun gezinnen mee in het productieproces?

2. Inventarisatie - Levenscyclusanalyse Inventarisatie (LCI)

De gegevens van het systeem worden verzameld en gemodelleerd. Welke inputs en outputs heeft het object? Zoals het gebruik van water, grondstoffen, transport, enz. Deze gegevens komen bijvoorbeeld van de gas- en elektriciteitsrekening of van inkooporders.

In deze stap is het belangrijk te kijken naar de beschikbaarheid van eventuele EPD's van grondstoffen en hulpstoffen. Een milieuproductverklaring (EPD) is een verklaring over de milieueffecten van een product die is opgesteld op basis van een LCA. U kunt LCA's dus gebruiken als input voor een volgende LCA. Een kritische noot hierbij is dat de aanwezigheid van een EPD niet noodzakelijk betekent dat dit product ook milieuvriendelijk is.

3. Life Cycle Impact Assessment (LCIA)

In de derde fase wordt de bijdrage van de gegevens van het systeem aan de verschillende effectcategorieën beoordeeld. Hoe dragen de verzamelde gegevens, bijvoorbeeld het vervoer naar de fabriek, bij aan het opwarmingspotentieel van onze planeet?

4. Interpretatie

De interpretatie van de resultaten geschiedt volgens ISO 14040:2006 en omvat:

  • Identificatie van de belangrijkste problemen op basis van de LCI- en LCIA-fase.
  • Een evaluatie van het onderzoek zelf: consistent, zorgvuldig en volledig?
  • Conclusies, aanbevelingen en beperkingen.

De interpretatie is gebaseerd op de waarden van de cliënten en de waarden van de belanghebbenden. De identificatie van de stakeholders is al in de eerste fase opgezet. Ten tweede vraag je welke stakeholders bepalen welk niveau van impact en hoeveel aanvaardbaar is. Het hangt van de stakeholder af of iets als milieuvriendelijk wordt bestempeld of niet.

De interpretatie van de resultaten leidt uiteindelijk tot actie. Omdat de hotspots van het systeem inzichtelijk zijn geworden, kan nu worden gewerkt aan verduurzaming. Dat kan in verschillende vormen, zoals productontwikkeling, strategieontwikkeling of een marketingplan.

Geschiedenis van LCA

LCA is geen nieuw concept. Het gaat terug tot 1960, toen producenten hun kosten wilden verlagen en verschillende materialen gingen onderzoeken, vooral voor verpakkingsdoeleinden. Want als je grondstoffen bespaart, bespaar je ook kosten. Ongeveer twintig jaar later werd het geleidelijk belangrijker om de totale cyclus van het product in de analyse te betrekken. Want de milieubelasting zit vaak niet in het gebruik van het product, maar in de productie, het transport en de eindfase. Bovendien neemt de regelgeving inzake duurzaamheid steeds meer toe, voor alle sectoren wereldwijd.

In de loop der jaren is een LCA een gestandaardiseerde methode geworden om het milieueffect van een object te bepalen. Kritiek op LCA is dat het geen sociale impact bevat. Momenteel zijn er manieren om ook de sociale impact van systemen in kaart te brengen.

 

Verschil met een koolstofvoetafdruk

Een koolstofvoetafdruk is een inventarisatie van alle broeikasgassen van de organisatie, uitgedrukt in CO2, aan de hand van ISO 14064. Het is een berekening van de totale uitstoot van broeikasgassen van het bedrijf in het afgelopen jaar. Het verschil met een LCA is dat de koolstofvoetafdruk het milieueffect meet op basis van één impactcategorie, namelijk de uitstoot van broeikasgassen. In tegenstelling tot een LCA wordt geen rekening gehouden met andere effectcategorieën zoals bodemverontreiniging en landgebruik.

LCA-voorbeeld

Een eenvoudig voorbeeld van wat met de gegevens van een LCA kan worden gedaan, is de onderbouwing van de keuze tussen verschillende materialen. Dit zal het ontwerp van een product beïnvloeden.

 

Een bedrijf dat Hedgehog Company heeft geholpen met een LCA is UNBEGUN. We maakten een LCA voor hun nieuwe productlijn met een cradle-to-grave scope. UNBEGUN heeft een collectie laptophoezen en tassen gemaakt van oude trailerzeilen. Het doel van de LCA is vooraf met UNBEGUN besproken, in dit geval om inzichtelijk te maken hoeveel CO2 UNBEGUN bespaart door het gebruik van oude trailerzeilen. Tijdens de inventarisatie zijn gegevens verzameld over onder andere het aantal producten per maand, het transport van de producten, het verpakkingsmateriaal en ook het product zelf (rits, rubber logo, etc.). In de derde fase wordt de bijdrage van de inputs en outputs aan de impactcategorieën bepaald, bijvoorbeeld de bijdrage aan verzuring. Uit de berekeningen van deze LCA kan worden opgemaakt dat het gebruik van de zeilen 61.800 kilogram CO2-equivalenten bespaart, wat betekent dat de laptophoes bijna 20% minder CO2-uitstoot heeft dan een gemiddelde laptophoes.

Lees het artikel over waarom jij een LCA wilt
Lees artikelLees artikelLees artikelLees artikel
This article is written by:
Saro
Saro
Mede-oprichter
Send emailLinkedInBook a meeting

We zijn hier om jou te ondersteunen.

Hedgehog Company bestaat uit de eerste generatie die is opgeleid als duurzaamheidsexperts. We hebben al veel organisaties geholpen met onze op maat gemaakte oplossingen, berekeningen en onderzoeken.

Over ons